درایو یا درایور:

درایو که میتوان آن را پیش برنده، راه انداز یا کنترل کننده نامید دارای معادل فارسی مناسبی نیست که به خوبی معرّف و گویای دامنۀ عملکرد این تجهیز پرکاربرد باشد و به همین دلیل در وبسایت نیروژن نیز از همان نام مصطلح و شناخته شدۀ درایو برای معرّفی این تجهیز استفاده میشود.

یکی از مشکلات معمول در استفاده از الکتروموتورهای القایی AC، بالا بودن جریان راه اندازی است که معمولاً در حدود ۷ برابر جریان نامی میباشد و این مقدار جریان نه تنها سیم پیچهای ماشین و عایق آنها را تحت تنش شدید قرار میدهد که در موتورهای بزرگ این تنش را به شبکۀ تأمین نیرو وارد میکند و گاهی باعث کاهش شدید ولتاژ لحظه ای مدار توزیع میگردد.

مشکل دیگر در ارتباط با این موتورها، وابسته بودن سرعت ماشین الکتریکی به تعداد قطبهای طرّاحی شده در ساختار ماشین است که دستیابی به سرعتهای دلخواه در محل استفاده را به چالشی جدّی بدل میسازد.

این دو چالش بزرگ و موارد جنبی دیگر متخصّصان را بر آن داشت که برای به دست آوردن کنترل بر دور الکتروموتورها و کم کردن جریان راه اندازی که به جریان هجومی موسوم است تدابیری بیاندیشند.

پیش از پیدایش تجهیزات الکترونیک قدرت و کنترلرهای قابل برنامه ریزی، تجهیزات مکانیکی که مهندسان در ارتباط با آنها سالها تجربه اندوخته بودند برای ساخت درایو موتورها به کمک مهندسان آمدند. استفاده از واسطهای هیدرولیکی و چرخ دنده ها توانست کنترل دور مناسبی را مشابه با آنچه در گیرباکس اتومات ماشینها معمول است در اختیار صنعت قرار دهد اما تأثیر آن روی جریان هجومی اندک بود و بخش مکانیکی پیچیده ای که خودش نیازمند نگهداری و تعمیرات پرهزینه بود را به تجهیزات قبلی اضافه میکرد.

با پیشرفت در قطعات الکترونیک قدرت و تولید کنترلرهای قابل برنامه ریزی، افق جدیدی پیش روی این بخش از صنعت گشوده شد و دراوهایی تولید شد که نه تنها کنترل دور و کاهش جریان هجومی را قابل دستیابی می ساخت که حتّی کنترل گشتاور و لغزش و همینطور کنترل هوشمند وابسته به بارِ موتور را نیز ممکن میساخت.

البته این تجهیزات که با سوئیچینگ یا کلیدزنی سریع کار میکردند مشکلاتی را در خصوص هارمونیک، به ویژه هارمونیک جریان ورودی و پیری زودرس عایقها پدید آوردند که با شناخت آنها رفته رفته گامهایی برای کاهش این معضلات برداشته شده است.

باید توجّه داشت که کنترل کامل شامل محدود کردن جریان هجومی، کنترل گشتاور، کنترل دور و همینطور هوشمند کردن کنترل برای پاسخگویی لحظه ای به بار و علاوه بر اینها کاهش هارمونیک جریان ورودی و ولتاژ خروجی مواردی هستند که هرکدام هزینه ای جداگانه و گاه قابل توجّه به کاربر تحمیل میکنند و در مواردی که به همۀ این قابلیت ها نیاز نیست، ترجیح این است که از تجهیزات ساده تر با قیمت پایینتر استفاده شود.

Soft Start یا راه انداز نرم به عنوان بخشی از درایو که جریان هجومی را محدود میکند و باعث میشود شفت موتور و همینطور بار به یکباره تحت تنش لحظه ای قرار نگیرد، در مواردی که نیاز به کنترل دور نمیباشد به عنوان گزینه ای مطلوب و تجهیزی مجزّا توسّط بسیاری از سازندگان تولید و عرضه میگردد.

VFD/VSD که به ترتیب مخفّف Variable Speed Drive و Variable Frequency Drive هستند در واقع نام کامل درایوهایی است که امکان کنترل دور الکتروموتورها را علاوه بر راه اندازی نرم مهیّا میسازند اما در مورد کنترل هوشمند وابسته به بار و همینطور کنترل گشتاور از این نامها نمیتوان به نتیجه خاصی رسید و باید به مشخّصات دستگاه که توسّط سازنده ارائه شده است مراجعه کرد.

Inverter یا برگرداننده در واقع بخشی از درایو است که ولتاژ DC را تبدیل به ولتاژ AC با دامنه و فرکانس مورد نظر میکند و در مواردی که به منبع DC دسترسی باشد، اینورتر میتواند ولتاژ AC را تولید کند. بخش اصلی هارمونیکزای درایو همین بخش اینورتر است و در واقع هر چه ولتاژ خروجی این بخش سینوسی تر باشد و کمتر در جریان ورودی هارمونیک ایجاد کند، درایو از کیفیت بالاتری برخوردار میباشد و به تبع قیمت آن بالاتر است.